Đơn đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng: Mẫu tham khảo và hướng dẫn

Đơn đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng được sử dụng khi người tham gia tố tụng cho rằng Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thư ký Tòa án, Thẩm tra viên hoặc người có thẩm quyền tiến hành tố tụng khác thuộc trường hợp phải từ chối hoặc bị thay đổi theo quy định pháp luật. Bài viết dưới đây cung cấp mẫu đơn tham khảo, căn cứ đề nghị thay đổi, người có quyền đề nghị, cơ quan có thẩm quyền xem xét, cách viết đơn, hồ sơ kèm theo và những lưu ý khi thực hiện.

Trong bài viết dưới đây, Team biên soạn Mẫu Đơn sẽ cung cấp mẫu đơn chuẩn, hướng dẫn cách viết, căn cứ pháp luật và mẫu tham khảo đầy đủ. Bạn cũng có thể tải mẫu đơn file Word, mẫu đơn PDF, đơn mẫu Word cùng nhiều mẫu đơn văn bản khác tại Hệ thống Mẫu Đơn để chỉnh sửa và sử dụng ngay.

Lưu ý: Không có một mẫu đơn chung áp dụng cho mọi loại tố tụng. Bộ luật Tố tụng dân sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Tố tụng hành chính có quy định riêng về trường hợp, thủ tục và thẩm quyền thay đổi người tiến hành tố tụng. Vì vậy, cần xác định đúng loại vụ việc trước khi lập đơn.

Đơn đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng là gì và khi nào cần sử dụng?

Đơn đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng là văn bản pháp lý do đương sự, người tham gia tố tụng hoặc người đại diện hợp pháp của họ lập ra để yêu cầu Tòa án hoặc Viện kiểm sát thay thế người đang giải quyết vụ án khi có căn cứ cho rằng người đó không đảm bảo tính khách quan, vô tư. Trong tố tụng dân sự, người tiến hành tố tụng gồm Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thư ký Tòa án, Kiểm sát viên, người định giá tài sản và người phiên dịch. Trong tố tụng hình sự, nhóm chủ thể này còn bao gồm Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra và Điều tra viên.

Thời điểm thường cần sử dụng đơn là giai đoạn từ khi đương sự nhận được thông báo thụ lý vụ án cho đến trước khi phiên tòa sơ thẩm hoặc phúc thẩm được mở. Lúc này, đương sự đã tiếp cận hồ sơ và có thể phát hiện các mối quan hệ thân thích, lợi ích cá nhân của người tiến hành tố tụng với các bên liên quan. Chẳng hạn, Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án lại là anh em họ với bị đơn, hoặc Kiểm sát viên từng làm luật sư cho nguyên đơn trong cùng vụ việc. 

Ngoài ra, nếu người tiến hành tố tụng đã tham gia giải quyết vụ án với tư cách người làm chứng, người giám định, người định giá thì cũng là căn cứ vững chắc để làm đơn. Việc nộp đơn kịp thời không chỉ bảo vệ quyền lợi của đương sự mà còn đảm bảo nguyên tắc hiến định về xét xử công bằng, độc lập.

Căn cứ pháp lý và điều kiện để nộp đơn đề nghị

Căn cứ pháp lý chính để thực hiện thủ tục này là Bộ luật Tố tụng Dân sự, Bộ luật Tố tụng Hình sự cùng các văn bản hướng dẫn thi hành. Theo đó, đương sự có quyền yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng khi thuộc một trong các trường hợp: người đó có quan hệ thân thích với đương sự hoặc người đại diện; có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án; đã tham gia giải quyết vụ án với tư cách là người tiến hành tố tụng khác; hoặc có hành vi thiếu khách quan trong quá trình giải quyết vụ án.

Điều kiện nộp đơn là phải nêu rõ căn cứ pháp lý, lý do cụ thể và tên người cần được thay đổi. Người làm đơn cần cung cấp tài liệu, chứng cứ chứng minh cho yêu cầu nếu có. Đơn phải được gửi đến cơ quan có thẩm quyền đang giải quyết vụ án và nộp trước khi phiên tòa bắt đầu. Trong giai đoạn điều tra, truy tố, đơn gửi đến Cơ quan điều tra hoặc Viện kiểm sát; trong giai đoạn xét xử, đơn gửi đến Tòa án đang thụ lý. Nếu yêu cầu không có căn cứ hoặc nộp quá muộn, cơ quan tiến hành tố tụng có quyền bác bỏ. Vì vậy, đương sự cần theo dõi tiến độ giải quyết và chuẩn bị đơn kỹ lưỡng ngay khi phát hiện vấn đề.

Mẫu đơn đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng tham khảo có thông tin

Dưới đây là mẫu tham khảo có thông tin giả định:

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Hà Nội, ngày 20 tháng 8 năm 2026

ĐƠN ĐỀ NGHỊ THAY ĐỔI NGƯỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG

Kính gửi: Chánh án Tòa án nhân dân khu vực ....................................

Người làm đơn: Nguyễn Văn Minh

Địa chỉ: Thành phố Hà Nội.

Số điện thoại: 09xxxxxxxx.

Tư cách tham gia tố tụng: Bị đơn.

Vụ án: Tranh chấp hợp đồng dân sự.

Số thụ lý: 15/2026/TLST-DS.

Nội dung đề nghị

Tôi là bị đơn trong vụ án tranh chấp hợp đồng dân sự đang được Tòa án nhân dân khu vực .................................... giải quyết.

Hiện nay, ông Nguyễn Văn A đang được phân công tham gia giải quyết vụ án với tư cách Thẩm phán.

Trong quá trình nghiên cứu hồ sơ, tôi được biết ông Nguyễn Văn A có quan hệ thân thích với một người tham gia tố tụng trong vụ án. Cụ thể:

................................................................................................................

Tài liệu chứng minh thông tin trên gồm:

................................................................................................................

Tôi cho rằng tình tiết nêu trên có thể ảnh hưởng đến yêu cầu bảo đảm tính khách quan, vô tư của người tiến hành tố tụng theo quy định pháp luật.

Vì vậy, tôi kính đề nghị Chánh án Tòa án nhân dân khu vực .................................... xem xét việc thay đổi Thẩm phán Nguyễn Văn A trong vụ án nêu trên và cử người khác thay thế theo quy định nếu có căn cứ.

Tôi cam kết những thông tin cung cấp là đúng sự thật và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung đơn.

Tài liệu kèm theo:

1. Tài liệu chứng minh quan hệ giữa những người có liên quan;
2. Bản sao giấy tờ liên quan;
3. Các tài liệu khác có liên quan.

NGƯỜI LÀM ĐƠN

(Ký, ghi rõ họ tên)

Nguyễn Văn Minh

Lưu ý: Thông tin trong mẫu trên chỉ nhằm minh họa. Người làm đơn cần thay thế bằng tình tiết thực tế và tài liệu có thể kiểm chứng.

Hướng dẫn chi tiết cách điền và soạn thảo đơn đúng chuẩn

Một đơn đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng hợp lệ cần đảm bảo bố cục sau:

Phần thông tin người làm đơn

Ghi chính xác họ tên, ngày tháng năm sinh, số CCCD/CMND, địa chỉ liên hệ, số điện thoại. Nêu rõ tư cách tham gia tố tụng: nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan hay người đại diện hợp pháp. Nếu là người đại diện, cần ghi thêm thông tin của người được đại diện kèm giấy ủy quyền.

Phần nội dung yêu cầu

Xác định rõ số thụ lý vụ án, tên cơ quan đang giải quyết. Ghi tên người tiến hành tố tụng cần thay đổi, chức danh cụ thể. Trình bày căn cứ pháp luật (ví dụ điều khoản của Bộ luật Tố tụng) và lý do yêu cầu thay đổi. Liệt kê tài liệu, chứng cứ kèm theo. Cuối cùng, nêu rõ đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét thay đổi.

Phần cam đoan và ký tên

Người làm đơn cam đoan thông tin trung thực, chịu trách nhiệm trước pháp luật. Ký, ghi rõ họ tên và ngày tháng năm lập đơn. Đơn nên được đánh máy hoặc viết tay rõ ràng, không tẩy xóa.

Để có thêm kinh nghiệm soạn thảo các loại văn bản hành chính, bạn có thể tham khảo đơn đề nghị đăng ký nuôi con nuôi lần đầu, đơn đề nghị cấp lại thẻ hướng dẫn viên du lịch và đơn đề nghị công nhận địa điểm du lịch. Các mẫu này đều được trình bày theo chuẩn văn bản pháp lý, giúp bạn dễ dàng điều chỉnh cho phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

Đơn đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng có mẫu chính thức không?

Không có một mẫu chung cho mọi loại tố tụng. Bộ luật Tố tụng dân sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Tố tụng hành chính quy định các thủ tục tương ứng. Người làm đơn nên căn cứ vào loại vụ án để lựa chọn cách trình bày phù hợp.

Có thể yêu cầu thay đổi Thẩm phán vì không đồng ý với phán đoán của Thẩm phán không?

Không phải cứ không đồng ý với cách đánh giá của Thẩm phán là có căn cứ thay đổi. Yêu cầu cần dựa trên một trong các trường hợp mà pháp luật quy định, chẳng hạn có quan hệ thuộc trường hợp phải thay đổi hoặc có căn cứ rõ ràng cho rằng người đó có thể không vô tư.

Có thể đề nghị thay đổi Thẩm phán vì cho rằng Thẩm phán thiên vị không?

Có thể đề nghị, nhưng cần chỉ ra căn cứ cụ thể chứng minh hoặc làm phát sinh nghi ngờ có cơ sở về tính vô tư. Chỉ nêu cảm nhận chủ quan mà không có tình tiết, tài liệu liên quan sẽ khó làm cơ sở cho việc thay đổi.

Đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng trước phiên tòa bằng cách nào?

Trong tố tụng dân sự, trước khi mở phiên tòa hoặc phiên họp, yêu cầu phải được lập thành văn bản và nêu rõ lý do, căn cứ.

Có thể đề nghị thay đổi Thư ký Tòa án không?

Có. Bộ luật Tố tụng dân sự quy định riêng về trường hợp thay đổi Thư ký Tòa án và Thẩm tra viên.

Có thể đề nghị thay đổi Hội thẩm nhân dân không?

Có. Trong tố tụng dân sự, Điều 53 quy định các trường hợp Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân phải từ chối hoặc bị thay đổi.

Có thể đề nghị thay đổi Kiểm sát viên không?

Có thể, nếu thuộc trường hợp phải từ chối hoặc bị thay đổi theo quy định của pháp luật tố tụng tương ứng. Đối với tố tụng hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự quy định riêng về người có thẩm quyền tiến hành tố tụng và căn cứ thay đổi.

Có thể đề nghị thay đổi Điều tra viên không?

Trong tố tụng hình sự, Điều tra viên là người có thẩm quyền tiến hành tố tụng và có thể thuộc trường hợp phải từ chối hoặc bị thay đổi khi đáp ứng căn cứ luật định.

Nếu đơn đề nghị thay đổi bị từ chối thì phải làm gì?

Cần xem xét quyết định hoặc cách thức giải quyết yêu cầu, thời điểm tố tụng và loại vụ án để xác định quyền khiếu nại hoặc quyền thực hiện các thủ tục tố tụng tiếp theo. Không nên mặc định rằng việc yêu cầu thay đổi bị bác đồng nghĩa với việc phải khởi kiện hoặc kháng cáo ngay.

Có thể yêu cầu thay đổi nhiều người tiến hành tố tụng trong cùng một đơn không?

Có thể trình bày nhiều yêu cầu nếu các căn cứ liên quan và việc gộp yêu cầu phù hợp với thủ tục đang được giải quyết. Tuy nhiên, nên liệt kê riêng từng người, chức danh và căn cứ đề nghị thay đổi để tránh nhầm lẫn.

Đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng có làm vụ án bị đình chỉ không?

Không. Việc đề nghị thay đổi không đồng nghĩa với đình chỉ vụ án. Nếu có căn cứ phải thay đổi, cơ quan có thẩm quyền thực hiện việc thay thế theo quy định và vụ án tiếp tục được giải quyết theo thủ tục tương ứng.

Tải mẫu đơn đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng mới nhất

Để tiết kiệm thời gian và đảm bảo đúng quy định, bạn nên sử dụng mẫu đơn được soạn sẵn. Tại Mẫu Đơn, chúng tôi cung cấp các biểu mẫu cập nhật, dễ dàng chỉnh sửa, phù hợp với nhiều loại vụ việc dân sự và hình sự. Bạn có thể tải mẫu đơn đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng ngay trên trang chủ cùng nhiều văn bản hữu ích khác. Nếu có thắc mắc, đội ngũ biên tập của chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ và hướng dẫn chi tiết.